Kho hàng có hệ thống giá kệ cao và mật độ lưu trữ lớn giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa diện tích, nâng cao năng lực lưu trữ và tối ưu hoạt động logistics. Tuy nhiên, cách tổ chức hàng hóa theo chiều cao cũng làm gia tăng độ phức tạp trong việc phát hiện, kiểm soát và dập tắt đám cháy.

Khi xảy ra cháy, ngọn lửa có thể phát triển theo phương thẳng đứng dọc theo các tầng giá kệ, lan sang những kiện hàng lân cận và tạo ra lượng khói lớn trong thời gian ngắn. Nếu hàng hóa được đóng gói bằng vật liệu dễ cháy, khoảng cách giữa các kiện nhỏ hoặc hệ thống chữa cháy không phù hợp với cấu hình lưu trữ, đám cháy có thể vượt khỏi phạm vi ban đầu trước khi lực lượng ứng phó kiểm soát được tình hình.

Vì vậy, phân tích kịch bản cháy lan trong kho hàng có giá kệ cao là bước quan trọng để nhận diện các đường lan truyền của đám cháy, xác định những khu vực có nguy cơ cao và lựa chọn giải pháp PCCC phù hợp với đặc điểm lưu trữ thực tế.

Trong bài viết này, TRIGA sẽ phân tích các kịch bản cháy điển hình, những yếu tố làm gia tăng tốc độ cháy lan và các giải pháp giúp chủ đầu tư, đơn vị thiết kế và doanh nghiệp logistics nâng cao mức độ an toàn cho kho hàng.

1. Vì sao kho hàng có giá kệ cao tiềm ẩn nguy cơ cháy lan phức tạp?

Khác với kho lưu trữ hàng hóa trên mặt sàn, kho giá kệ cao thường tổ chức hàng hóa thành nhiều tầng, tạo ra các không gian liên kết theo chiều đứng và chiều ngang. Khi xảy ra cháy, cấu trúc này có thể hình thành những đường lan truyền ngọn lửa và khói khác nhau.

1.1. Chiều cao lưu trữ tạo điều kiện cho đám cháy phát triển theo phương đứng

Trong kho có nhiều tầng giá kệ, ngọn lửa từ kiện hàng ở tầng thấp có thể truyền nhiệt đến hàng hóa phía trên. Khi các kiện hàng tiếp tục bắt cháy, đám cháy có thể phát triển liên tiếp qua nhiều tầng.

Hiện tượng này đặc biệt đáng lưu ý khi hàng hóa có bao bì carton, màng nhựa, vật liệu polymer hoặc các thành phần dễ cháy khác.

Chiều cao giá kệ càng lớn, việc tiếp cận trực tiếp đám cháy từ mặt sàn càng khó khăn. Đồng thời, nhiệt và khói có thể tích tụ ở các khu vực phía trên, gây khó khăn cho công tác quan sát và chữa cháy.

1.2. Mật độ lưu trữ lớn làm tăng tải trọng cháy

Tải trọng cháy thể hiện lượng nhiệt có khả năng giải phóng khi các vật liệu cháy trong một khu vực bị đốt cháy.

Trong kho hàng, tải trọng cháy phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

Loại hàng hóa và thành phần vật liệu.
Khối lượng hàng lưu trữ trên một đơn vị diện tích.
Loại bao bì, pallet và vật liệu đóng gói.
Chiều cao và cách sắp xếp hàng hóa.
Mức độ thông thoáng và khoảng trống giữa các kiện hàng.

Kho chứa nhiều sản phẩm nhựa, giấy, vải hoặc hàng hóa có bao bì dễ cháy có thể phát triển đám cháy với cường độ lớn. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm cụ thể còn phụ thuộc vào đặc tính sản phẩm, cấu hình lưu trữ và hệ thống bảo vệ được thiết kế.

1.3. Các khoảng trống giữa giá kệ có thể tạo đường lan truyền của lửa và khói

Khoảng cách giữa các dãy kệ, khe hở giữa các kiện hàng và không gian phía sau giá kệ có thể ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của đám cháy.

Trong một số cấu hình, các khoảng trống này tạo điều kiện cho không khí lưu thông và giúp ngọn lửa lan theo chiều cao. Ngược lại, hàng hóa bố trí quá sát nhau cũng có thể làm giảm khả năng tiếp cận của nước chữa cháy đến vị trí cháy.

Do đó, việc đánh giá nguy cơ không nên chỉ dựa trên diện tích sàn mà cần xem xét toàn bộ cấu hình lưu trữ ba chiều.

1.4. Khó khăn trong phát hiện và chữa cháy tại các tầng cao

Khói và nhiệt có thể nhanh chóng di chuyển lên phía trên trong khi đám cháy vẫn bắt đầu từ một vị trí khuất ở tầng thấp hoặc giữa các kiện hàng.

Nếu đầu báo không được bố trí phù hợp, tín hiệu cảnh báo có thể xuất hiện muộn. Khi đám cháy đã phát triển sâu bên trong giá kệ, việc tiếp cận để xác định vị trí và tổ chức chữa cháy trở nên phức tạp hơn.

Vì vậy, thiết kế PCCC cho kho hàng giá kệ cao cần xem xét đồng thời khả năng phát hiện sớm, khả năng phân phối chất chữa cháy và điều kiện tiếp cận của lực lượng ứng phó.

2. Các yếu tố quyết định kịch bản cháy lan trong kho giá kệ cao

Trước khi xây dựng các kịch bản cụ thể, cần xác định những yếu tố ảnh hưởng đến cách đám cháy hình thành và phát triển.

2.1. Đặc tính của hàng hóa lưu trữ

Không phải mọi kho hàng đều có cùng mức độ nguy hiểm cháy.

Ví dụ, kho chứa giấy, hàng dệt may, đồ nhựa và kho chứa sản phẩm kim loại có đặc điểm cháy khác nhau. Ngay cả các sản phẩm có hình thức tương tự cũng có thể tạo ra mức độ nguy hiểm khác nhau do thành phần vật liệu, bao bì và cách đóng gói.

Một số nhóm hàng cần được đánh giá riêng gồm:

Hàng hóa có thành phần giấy, carton và vải.
Sản phẩm nhựa, cao su và vật liệu polymer.
Hàng hóa đóng gói bằng màng nhựa hoặc vật liệu dễ cháy.
Chất lỏng dễ cháy và các hóa chất có yêu cầu lưu trữ đặc biệt.
Pin lithium và các sản phẩm có nguy cơ cháy đặc thù.

Đối với hóa chất nguy hiểm hoặc pin lithium, cần phân tích riêng theo đặc tính sản phẩm và quy trình bảo quản, không áp dụng máy móc các giả định thiết kế dành cho hàng hóa thông thường.

2.2. Chiều cao giá kệ và cấu hình lưu trữ

Chiều cao lưu trữ là một trong những thông số quan trọng khi lựa chọn hệ thống chữa cháy.

Cần phân biệt chiều cao tổng thể của giá kệ với chiều cao thực tế của hàng hóa. Ngoài ra, cần xem xét loại giá kệ, khoảng cách giữa các tầng, kích thước kiện hàng, loại pallet và các khoảng trống dọc theo dãy kệ.

Những thông tin này ảnh hưởng đến đường phát triển của đám cháy, khả năng tiếp cận của đầu phun và hiệu quả phân phối nước chữa cháy.

2.3. Loại pallet và vật liệu bao bì

Pallet gỗ, pallet nhựa và bao bì polymer có thể làm thay đổi đặc tính cháy của toàn bộ cấu hình lưu trữ.

Nếu chỉ tính đến hàng hóa bên trong mà bỏ qua pallet, màng bọc, thùng carton và vật liệu chèn lót, việc đánh giá tải trọng cháy có thể không phản ánh đầy đủ điều kiện thực tế.

Do đó, hồ sơ đánh giá cần mô tả cấu hình hàng hóa hoàn chỉnh, bao gồm cả vật liệu đóng gói và phương thức lưu trữ.

2.4. Hệ thống PCCC hiện hữu

Khả năng kiểm soát đám cháy phụ thuộc vào thiết kế và trạng thái hoạt động của các hệ thống bảo vệ, chẳng hạn:

Hệ thống phát hiện và cảnh báo cháy.
Hệ thống sprinkler trên trần.
Hệ thống sprinkler bố trí trong giá kệ, nếu được thiết kế.
Nguồn nước và hệ thống cấp nước chữa cháy.
Hệ thống thông gió, kiểm soát khói.
Các giải pháp ngăn cháy, phân khoang và hỗ trợ thoát nạn.

Việc có lắp đặt sprinkler không đồng nghĩa mọi kịch bản cháy đều được kiểm soát hiệu quả. Khả năng bảo vệ phải được đánh giá dựa trên loại hàng hóa, chiều cao lưu trữ, cấu hình giá kệ, đặc tính hệ thống và các điều kiện thiết kế liên quan.

3. Phân tích các kịch bản cháy lan điển hình

Trong thực tế, đám cháy có thể phát triển theo nhiều hướng khác nhau. Việc xây dựng các kịch bản giúp xác định những tình huống cần được xem xét khi thiết kế và đánh giá giải pháp PCCC.

Kịch bản 1: Cháy bắt đầu tại tầng thấp của giá kệ

Đây là tình huống giả định đám cháy khởi phát từ một kiện hàng ở tầng thấp, có thể do sự cố điện tại thiết bị, nguồn nhiệt bên ngoài hoặc một nguyên nhân gây cháy khác.

Diễn biến có thể xảy ra:

Vật liệu tại vị trí ban đầu bắt cháy.
Nhiệt truyền sang các kiện hàng lân cận và phía trên.
Ngọn lửa phát triển theo chiều đứng nếu hàng hóa và điều kiện môi trường thuận lợi.
Khói và khí nóng di chuyển lên cao, ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và quan sát.
Nếu không được kiểm soát kịp thời, đám cháy có thể lan sang nhiều tầng giá kệ.

Yếu tố làm tăng mức độ nguy hiểm:

Hàng hóa dễ cháy được xếp liên tục theo chiều cao.
Khoảng trống giữa các kiện hàng tạo điều kiện cho đám cháy phát triển.
Vị trí cháy nằm sâu bên trong dãy kệ.
Hệ thống chữa cháy không phù hợp với cấu hình lưu trữ.
Phát hiện muộn hoặc nguồn nước chữa cháy không đáp ứng yêu cầu thiết kế.

Giải pháp kiểm soát:

Cần đánh giá khả năng phát hiện cháy ở khu vực giá kệ, mức độ phù hợp của hệ thống sprinkler với chiều cao và loại hàng hóa, cũng như khả năng tiếp cận vị trí cháy. Đối với các cấu hình lưu trữ có nguy cơ cao, cần xem xét liệu hệ thống chữa cháy trên trần có đủ khả năng bảo vệ hay cần bổ sung các giải pháp được thiết kế chuyên biệt.

Kịch bản 2: Cháy lan theo phương ngang giữa các dãy kệ

Trong tình huống này, đám cháy bắt đầu tại một vị trí rồi lan sang các kiện hàng khác trong cùng dãy hoặc sang dãy kệ bên cạnh.

Diễn biến có thể xảy ra:

Nhiệt bức xạ làm nóng các kiện hàng gần nguồn cháy.
Ngọn lửa tiếp xúc với các vật liệu dễ cháy liền kề.
Khói và khí nóng lan qua các lối đi hoặc khoảng trống giữa các dãy.
Đám cháy có thể lan sang khu vực lưu trữ lân cận nếu không có biện pháp ngăn cháy phù hợp.

Yếu tố cần đánh giá:

Khoảng cách giữa các dãy kệ, đặc điểm hàng hóa, vật liệu bao bì và khả năng duy trì khoảng trống an toàn có thể ảnh hưởng đến nguy cơ cháy lan.

Ngoài ra, hàng hóa đặt sát tường, gần cửa hoặc tại khu vực trung chuyển có thể làm thay đổi đường lan truyền của lửa và khói.

Giải pháp kiểm soát:

Tổ chức mặt bằng lưu trữ theo cấu hình đã được đánh giá.
Duy trì các lối đi và khoảng trống cần thiết.
Kiểm soát việc chất hàng ngoài phạm vi quy định.
Đánh giá sự cần thiết của giải pháp ngăn cháy và phân khoang.
Bảo đảm thiết bị chữa cháy có thể tiếp cận, kiểm tra và bảo trì.

Việc tăng khoảng cách giữa các dãy kệ không thể tự động thay thế cho một thiết kế hệ thống chữa cháy phù hợp.

Kịch bản 3: Cháy phát triển bên trong lõi hàng hóa

Một trong những tình huống phức tạp là đám cháy phát triển trong khu vực bên trong hoặc phía sau các kiện hàng, nơi khó quan sát trực tiếp.

Trong giai đoạn đầu, khói có thể xuất hiện nhưng ngọn lửa chưa dễ dàng nhận biết từ lối đi. Khi đám cháy phát triển, nhiệt và khói có thể tích tụ trong cấu trúc lưu trữ, trong khi nước chữa cháy khó tiếp cận một số vị trí khuất.

Các nguy cơ chính:

Khó xác định chính xác vị trí cháy.
Phát hiện và xác minh sự cố chậm.
Khả năng phân phối nước đến khu vực cháy bị hạn chế.
Đám cháy có thể tiếp tục phát triển tại những vị trí chưa được kiểm soát.

Giải pháp kiểm soát:

Thiết kế cần xem xét cấu hình lưu trữ, khoảng trống trong giá kệ, loại bao bì và khả năng tiếp cận của chất chữa cháy. Hệ thống phát hiện cũng cần được lựa chọn theo điều kiện thực tế, tránh chỉ dựa trên vị trí lắp đặt đầu báo ở trần mà bỏ qua những hạn chế do hình học kho hàng gây ra.

Kịch bản 4: Cháy tại khu vực đóng gói hoặc trung chuyển hàng hóa

Khu vực đóng gói, phân loại và trung chuyển thường có nhiều hoạt động đồng thời, thiết bị vận chuyển và vật liệu bao bì.

Nếu đám cháy khởi phát tại đây, nó có thể lan sang khu vực giá kệ thông qua hàng hóa đang chờ xuất nhập hoặc các vật liệu dễ cháy tập trung gần đó.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ:

Tập trung nhiều thùng carton, màng bọc và pallet.
Hàng hóa tạm thời chiếm dụng lối đi.
Thiết bị điện hoặc thiết bị vận chuyển hoạt động liên tục.
Ranh giới giữa khu vực thao tác và khu vực lưu trữ không rõ ràng.

Giải pháp kiểm soát:

Cần đánh giá riêng nguy cơ tại khu vực đóng gói và trung chuyển, kiểm soát lượng vật liệu dễ cháy tồn đọng, duy trì lối đi và bảo đảm các hệ thống bảo vệ phù hợp với công năng của khu vực.

Kịch bản 5: Cháy lan nhanh trong kho lưu trữ hàng hóa có thành phần nhựa cao

Một kho chứa lượng lớn sản phẩm nhựa hoặc hàng hóa sử dụng bao bì polymer có thể có đặc tính cháy khác với kho chứa những loại hàng hóa ít có khả năng cháy hơn.

Tùy loại vật liệu, cấu hình lưu trữ và điều kiện thử nghiệm, đám cháy có thể phát triển mạnh, tạo lượng nhiệt lớn và gây khó khăn cho việc kiểm soát.

Diễn biến cần xem xét:

Ngọn lửa lan từ kiện hàng ban đầu sang các sản phẩm lân cận.
Nhiệt bức xạ làm tăng khả năng bắt cháy của hàng hóa xung quanh.
Các vật liệu nóng chảy hoặc cháy có thể làm thay đổi diễn biến đám cháy.
Nước chữa cháy có thể không phân phối hiệu quả đến toàn bộ vị trí cháy nếu cấu hình lưu trữ không phù hợp.

Giải pháp kiểm soát:

Cần xác định đúng đặc tính hàng hóa và vật liệu đóng gói, sau đó lựa chọn tiêu chí thiết kế chữa cháy phù hợp. Không nên dùng một phương án bảo vệ chung cho mọi kho chỉ vì chúng có cùng chiều cao giá kệ.

Kịch bản 6: Cháy phát triển vượt quá khả năng kiểm soát của hệ thống hiện hữu

Đây là kịch bản cần được xem xét trong quá trình đánh giá rủi ro: đám cháy phát triển nhanh hơn khả năng kiểm soát dự kiến của hệ thống bảo vệ.

Nguyên nhân có thể liên quan đến sự không phù hợp giữa cấu hình lưu trữ thực tế và thiết kế ban đầu, sự cố thiết bị, nguồn nước không đáp ứng yêu cầu hoặc thay đổi loại hàng hóa mà chưa đánh giá lại phương án PCCC.

Các dấu hiệu cần xem xét trong đánh giá:

Chiều cao lưu trữ thực tế vượt quá cấu hình thiết kế.
Hàng hóa hoặc bao bì thay đổi sang loại có đặc tính cháy nguy hiểm hơn.
Đầu phun bị che khuất hoặc không còn phù hợp với bố trí giá kệ.
Hệ thống cấp nước không đáp ứng điều kiện thiết kế.
Một phần thiết bị bảo vệ bị vô hiệu hóa hoặc không được bảo trì đúng yêu cầu.

Giải pháp kiểm soát:

Cần đối chiếu điều kiện vận hành thực tế với hồ sơ thiết kế, xác minh năng lực của hệ thống và đánh giá lại rủi ro khi có thay đổi quan trọng. Mọi nâng cấp phải được thực hiện trên cơ sở phương án kỹ thuật được phê duyệt, không chỉ bằng việc bổ sung thiết bị một cách riêng lẻ.

4. Vai trò của hệ thống phát hiện và cảnh báo cháy trong kho giá kệ cao

Phát hiện sớm giúp giảm thời gian từ khi sự cố bắt đầu đến khi người vận hành nhận biết và thực hiện các biện pháp ứng phó. Tuy nhiên, giải pháp phát hiện phải phù hợp với chiều cao kho, đặc điểm luồng khí và cấu trúc giá kệ.

4.1. Đầu báo khói tại trần

Đầu báo khói tại trần có thể đóng vai trò quan trọng trong phát hiện khói đi lên từ đám cháy. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào sự lưu chuyển khói, chiều cao trần, điều kiện thông gió và cấu hình kho.

Trong kho rất cao hoặc có luồng khí phức tạp, cần đánh giá khả năng khói tiếp cận đầu báo và thời gian đáp ứng trong các điều kiện vận hành đại diện.

4.2. Hệ thống phát hiện khói bằng hút mẫu

Hệ thống hút mẫu lấy không khí qua mạng đường ống để phân tích sự hiện diện của khói. Giải pháp này có thể được cân nhắc trong các kho yêu cầu độ nhạy cao hoặc có cấu hình đặc thù.

Tuy nhiên, việc lựa chọn và bố trí các điểm lấy mẫu cần căn cứ vào chiều cao, luồng khí, điều kiện môi trường và tài liệu kỹ thuật của hệ thống. Không nên mặc định rằng hút mẫu luôn phù hợp hơn các công nghệ khác.

4.3. Phối hợp giữa phát hiện cháy và vận hành kho

Tín hiệu báo cháy cần được truyền đến những vị trí có người chịu trách nhiệm xử lý, chẳng hạn phòng điều khiển hoặc bộ phận quản lý kho.

Quy trình ứng phó cần xác định rõ việc xác minh sự cố, thông báo cho người lao động, tổ chức thoát nạn và liên hệ lực lượng ứng cứu. Các hoạt động kiểm tra phải được thực hiện theo quy trình an toàn, không trì hoãn việc sơ tán khi có dấu hiệu nguy hiểm thực sự.

5. Lựa chọn hệ thống chữa cháy cho kho giá kệ cao

Giải pháp chữa cháy phải được lựa chọn theo loại hàng hóa, chiều cao lưu trữ, cấu hình giá kệ, điều kiện cấp nước và các tiêu chuẩn thiết kế áp dụng.

5.1. Hệ thống sprinkler trên trần

Sprinkler trên trần có thể là một phần quan trọng của giải pháp bảo vệ kho hàng. Tuy nhiên, khả năng kiểm soát cháy phụ thuộc vào việc hệ thống có được thiết kế cho đúng loại hàng hóa và cấu hình lưu trữ hay không.

Cần đánh giá các thông số thiết kế, vị trí đầu phun, điều kiện cấp nước, vật cản và khả năng duy trì hiệu quả bảo vệ khi hàng hóa được xếp ở chiều cao lớn.

5.2. Sprinkler bố trí trong giá kệ

Trong một số cấu hình kho, hệ thống sprinkler trong giá kệ có thể được xem xét nhằm hỗ trợ kiểm soát đám cháy bên trong cấu trúc lưu trữ.

Việc có cần bố trí sprinkler trong giá kệ hay không phụ thuộc vào các điều kiện thiết kế cụ thể, bao gồm loại hàng hóa, chiều cao, cấu hình giá kệ và tiêu chuẩn áp dụng.

Nếu sử dụng, cần đặc biệt chú ý đến việc bố trí đầu phun, bảo vệ đường ống, tránh va chạm từ hoạt động xuất nhập hàng và duy trì khoảng trống theo thiết kế.

5.3. Nguồn nước và khả năng cấp nước chữa cháy

Nguồn nước là thành phần không thể tách rời khi đánh giá năng lực chữa cháy.

Cần xác định nhu cầu nước theo phương án thiết kế, kiểm tra khả năng cung cấp của hệ thống bơm và đường ống, đồng thời xem xét các điều kiện vận hành có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy.

Không nên đánh giá năng lực chữa cháy chỉ dựa trên số lượng đầu phun hoặc việc đã lắp đặt máy bơm mà chưa xác minh các thông số cần thiết.

5.4. Phối hợp với hệ thống kiểm soát khói và giải pháp ngăn cháy

Đối với kho có quy mô lớn, hệ thống kiểm soát khói và các giải pháp ngăn cháy có thể góp phần hạn chế ảnh hưởng của đám cháy đến khu vực lân cận và hỗ trợ công tác thoát nạn.

Các giải pháp này cần được thiết kế đồng bộ với hệ thống chữa cháy và phương án thoát nạn. Việc thay đổi kết cấu, vách ngăn, cửa hoặc bố trí kho hàng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ và cần được đánh giá lại khi cần thiết.

6. Phân tích kịch bản cháy bằng mô phỏng kỹ thuật

Đối với kho hàng có giá kệ cao, mô phỏng kỹ thuật có thể hỗ trợ đánh giá những tình huống khó kiểm chứng chỉ bằng quan sát hiện trạng.

Một trong những phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu cháy là CFD (Computational Fluid Dynamics) – mô phỏng động lực học chất lưu bằng phương pháp tính toán.

Tùy mục tiêu nghiên cứu, mô hình có thể xem xét sự lan truyền của khói, trường nhiệt độ, dòng khí và các điều kiện ảnh hưởng đến môi trường trong kho.

6.1. Những dữ liệu đầu vào cần chuẩn bị

Một mô hình có giá trị cần dựa trên dữ liệu phù hợp, bao gồm:

Kích thước và hình dạng kho.
Chiều cao trần và giá kệ.
Cấu hình lưu trữ, khoảng cách giữa các dãy kệ.
Đặc tính vật liệu và hàng hóa.
Vị trí giả định phát sinh đám cháy.
Điều kiện thông gió và các lỗ mở.
Vị trí đầu báo, đầu phun và các thành phần bảo vệ.
Các giả định về trạng thái hoạt động của hệ thống.

Nếu dữ liệu hàng hóa hoặc điều kiện cháy không đáng tin cậy, kết quả mô phỏng có thể không đại diện cho điều kiện thực tế.

6.2. Những nội dung có thể đánh giá

Tùy mô hình và phạm vi phân tích, kết quả có thể hỗ trợ xem xét:

Hướng và tốc độ lan truyền của khói.
Sự phân bố nhiệt độ trong không gian.
Những khu vực có khả năng tích tụ khói.
Ảnh hưởng của cấu hình giá kệ đến luồng khí.
Điều kiện môi trường tại các vị trí quan tâm.
Sự khác biệt giữa các phương án bố trí hoặc thông gió.

Mô phỏng không thay thế việc tuân thủ tiêu chuẩn thiết kế, thử nghiệm cần thiết hoặc đánh giá chuyên môn của đơn vị có năng lực. Kết quả cần được diễn giải trong phạm vi giả định và giới hạn của mô hình.

7. Những thay đổi trong vận hành có thể làm tăng nguy cơ cháy lan

Một hệ thống PCCC được thiết kế phù hợp tại thời điểm xây dựng vẫn có thể không còn đáp ứng nếu đặc điểm lưu trữ thay đổi mà không được đánh giá lại.

Các thay đổi đáng chú ý gồm:

Tăng chiều cao xếp hàng: Hàng hóa vượt quá chiều cao được xem xét trong hồ sơ thiết kế có thể làm thay đổi điều kiện phát triển đám cháy và khả năng bảo vệ của sprinkler.

Thay đổi loại hàng hóa: Việc chuyển từ hàng hóa có đặc tính cháy thấp hơn sang sản phẩm nhựa, polymer hoặc hàng có bao bì dễ cháy hơn có thể làm thay đổi mức độ nguy hiểm.

Thay đổi loại pallet và cách đóng gói: Pallet nhựa, màng bọc hoặc vật liệu đóng gói mới có thể ảnh hưởng đến đặc tính cháy của cấu hình lưu trữ.

Bố trí hàng che khuất thiết bị: Hàng hóa có thể cản trở đầu phun, đầu báo hoặc các thiết bị cần được tiếp cận để kiểm tra và bảo trì.

Thay đổi mặt bằng và thông gió: Việc lắp thêm vách, băng tải, thiết bị hoặc thay đổi luồng gió có thể tác động đến sự phân bố khói và hiệu quả phát hiện.

Khi xuất hiện các thay đổi này, doanh nghiệp nên rà soát hồ sơ thiết kế, đánh giá ảnh hưởng và xác định có cần điều chỉnh giải pháp PCCC hay không trước khi áp dụng cấu hình lưu trữ mới.

8. Checklist đánh giá nguy cơ cháy lan trong kho hàng giá kệ cao

Để hỗ trợ công tác khảo sát, chủ đầu tư và đơn vị vận hành có thể sử dụng danh mục kiểm tra sơ bộ dưới đây.

A. Hàng hóa và cấu hình lưu trữ

Đã xác định các loại hàng hóa và vật liệu bao bì chính.
Đã ghi nhận chiều cao giá kệ và chiều cao lưu trữ thực tế.
Đã đánh giá loại pallet và phương thức đóng gói.
Đã xác định những khu vực có mật độ lưu trữ lớn.
Đã kiểm soát việc xếp hàng vượt giới hạn thiết kế.

B. Hệ thống phát hiện và cảnh báo

Vị trí đầu báo phù hợp với cấu hình kho.
Đã đánh giá các khu vực có nguy cơ phát hiện muộn.
Hệ thống cảnh báo được kiểm tra theo kế hoạch.
Quy trình thông báo và sơ tán đã được xác định.

C. Hệ thống chữa cháy

Giải pháp chữa cháy phù hợp với loại hàng hóa và chiều cao lưu trữ.
Vị trí đầu phun không bị hàng hóa che khuất ngoài giới hạn cho phép.
Nguồn nước và hệ thống cấp nước đáp ứng yêu cầu thiết kế.
Các van và thiết bị liên quan được quản lý trạng thái.
Các hạng mục đang sửa chữa hoặc tạm ngừng có biện pháp kiểm soát rủi ro.

D. Quản lý thay đổi và ứng phó

Có quy trình đánh giá lại khi thay đổi hàng hóa hoặc bố trí kho.
Có hồ sơ kiểm tra, bảo trì và xử lý lỗi.
Nhân viên được hướng dẫn về cảnh báo và thoát nạn.
Có phương án phối hợp với lực lượng chữa cháy.
Các vấn đề phát hiện trong quá trình đánh giá có người chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý.

Checklist này phục vụ rà soát nội bộ ban đầu, không thay thế hồ sơ thiết kế, nghiệm thu hoặc kiểm tra chuyên ngành theo quy định áp dụng.

9. Kết luận

Kho hàng có giá kệ cao và mật độ lưu trữ lớn đặt ra những yêu cầu riêng trong việc phân tích nguy cơ cháy lan. Đám cháy có thể phát triển theo chiều đứng, lan giữa các dãy kệ hoặc hình thành tại những vị trí khuất, khiến việc phát hiện và chữa cháy trở nên phức tạp.

Để kiểm soát rủi ro, doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc hiểu rõ đặc tính hàng hóa, cấu hình lưu trữ và những kịch bản cháy có thể xảy ra. Trên cơ sở đó, hệ thống phát hiện, cảnh báo, sprinkler, nguồn nước và các giải pháp ngăn cháy cần được thiết kế đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế.

Bên cạnh đầu tư ban đầu, việc kiểm soát chiều cao xếp hàng, quản lý thay đổi, duy trì thiết bị và rà soát định kỳ có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm hệ thống tiếp tục đáp ứng yêu cầu bảo vệ.

TRIGA đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tìm hiểu các giải pháp và thiết bị PCCC phù hợp cho kho hàng và công trình công nghiệp, hướng đến nâng cao khả năng phát hiện sớm, kiểm soát cháy lan và bảo vệ tài sản trong quá trình vận hành.

Phân tích kịch bản cháy lan trong kho hàng có giá kệ cao và mật độ lưu trữ lớn